Kolorektal kanser evreleri, hastalığın bağırsak duvarında, lenf bezlerinde veya uzak organlarda ne kadar yayıldığını gösteren sınıflandırmadır. Kolorektal kanser tanısı alan hastaların ilk sorduğu sorulardan biri şudur: “Kanserim kaçıncı evrede?”
Çünkü evre, yalnızca hastalığın yaygınlığını değil, uygulanacak tedaviyi ve beklenen sonuçları da belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Ancak evre kavramı çoğu zaman yanlış anlaşılmaktadır.
Evre, kanserin ne kadar süredir var olduğunu değil, tanı anında vücutta ne kadar yayıldığını gösterir. Bazı küçük tümörler ileri evrede olabilirken, bazı büyük tümörler erken evrede olabilir.
Bu nedenle doğru evreleme için:
- Kolonoskopi
- Patoloji
- Bilgisayarlı tomografi
- MR, özellikle rektum kanserinde
- Gerektiğinde PET-BT
birlikte değerlendirilir.
İçindekiler
- Evreleme Nasıl Yapılır?
- T: Tümör
- N: Lenf Nodu
- M: Metastaz
- Evre 1 Kolorektal Kanser
- Ne Anlama Gelir?
- Tedavi
- Prognoz
- Evre 2 Kolorektal Kanser
- Evre 3 Kolorektal Kanser
- Evre 4 Kolorektal Kanser
- Evre 4 Her Zaman Umutsuz Mudur?
- Evreleme Neden Bu Kadar Önemlidir?
- Kolorektal Kanser Evreleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Evreleme Nasıl Yapılır?
Kolorektal kanserde evreleme genellikle TNM sistemi ile yapılır. Bu sistem, tümörün bağırsak duvarındaki derinliğini, lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını ve uzak organ metastazı olup olmadığını birlikte değerlendirir.
T: Tümör
Tümörün bağırsak duvarına ne kadar yayıldığını gösterir.
N: Lenf Nodu
Lenf bezlerine yayılım olup olmadığını gösterir.
M: Metastaz
Karaciğer, akciğer veya diğer organlara yayılım olup olmadığını gösterir. Bu bilgiler birleştirilerek Evre 1, 2, 3 veya 4 belirlenir.
Evre 1 Kolorektal Kanser
Ne Anlama Gelir?
Evre 1 kolorektal kanser, kanserin bağırsak duvarının iç katmanlarından kaynaklandığı ancak bağırsak dışına çıkmadığı evredir. Lenf bezlerine yayılım yoktur. Uzak organ metastazı yoktur. Bu en erken invaziv evrelerden biridir.
Tedavi
Çoğu hastada cerrahi tedavi yeterlidir. Kemoterapi genellikle gerekmez.
Prognoz
Evre 1 kolorektal kanser, en yüksek tedavi başarısına sahip evredir. Birçok hasta tamamen iyileşebilir ve normal yaşamına devam edebilir.
Evre 2 Kolorektal Kanser
Ne Anlama Gelir?
Evre 2 kolorektal kanser, tümörün bağırsak duvarının daha derin katmanlarına ilerlediği evredir. Bazı hastalarda tümör bağırsak dış yüzeyine ulaşabilir. Ancak lenf bezlerine yayılım yoktur.
Tedavi
Temel tedavi cerrahidir. Bazı yüksek riskli hastalarda ameliyat sonrası kemoterapi düşünülebilir.
Özellikle:
- T4 tümör
- Bağırsak perforasyonu
- Yetersiz lenf nodu çıkarılması
- Lenfovasküler invazyon
varlığında ek tedavi değerlendirilebilir.
Prognoz
Evre 2 hastaların önemli bölümü kalıcı olarak tedavi edilebilir. Ancak Evre 1'e göre nüks riski daha yüksektir.
Evre 3 Kolorektal Kanser
Ne Anlama Gelir?
Evre 3 kolorektal kanser, kanserin lenf bezlerine yayıldığı ancak uzak organ metastazının olmadığı evredir. Bu evre birçok hasta için korkutucu görünse de günümüzde başarıyla tedavi edilebilen bir hastalık grubudur.
Tedavi
Tedavinin temelini:
- Cerrahi
- Adjuvan kemoterapi
oluşturur. Günümüzde uygulanan kemoterapi protokolleri sayesinde nüks riski belirgin şekilde azaltılabilmektedir.
Prognoz
Evre 3 hastaların önemli bölümü günümüzde uzun dönem hastalıksız yaşam süresine ulaşabilmektedir. Lenf nodu sayısı ve tümörün biyolojik özellikleri prognozu etkiler.
Evre 4 Kolorektal Kanser
Ne Anlama Gelir?
Evre 4 kolorektal kanser, kanserin bağırsak dışındaki organlara yayıldığı evredir. En sık metastaz bölgeleri:
- Karaciğer
- Akciğer
- Karın zarı yani periton
olarak görülür.
Evre 4 Her Zaman Umutsuz Mudur?
Hayır. Bu konuda en sık yapılan hata budur. Günümüzde bazı Evre 4 hastalarda:
- Karaciğer metastazlarının çıkarılması
- Akciğer metastazlarının tedavisi
- Sistemik tedaviler
- Hedefe yönelik tedaviler
- İmmünoterapi
sayesinde uzun dönem sağkalım, hatta bazı seçilmiş hastalarda kür sağlanabilmektedir. Özellikle yalnızca karaciğere sınırlı metastazı olan bazı hastalar başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.
Tedavi
Evre 4 kolorektal kanserde tedavi tamamen kişiye özeldir. Şunlar değerlendirilir:
- Metastaz sayısı
- Metastaz yeri
- KRAS / NRAS / BRAF durumu
- MSI/MMR durumu
- Hastanın genel performansı
Kararlar multidisipliner konsey tarafından verilmelidir.
Prognoz
Evre 4 çok heterojen bir hastalık grubudur. Bazı hastalar aylar içinde ilerleme gösterebilirken, bazı hastalar modern tedaviler sayesinde uzun yıllar aktif yaşamlarını sürdürebilmektedir.
Evreleme Neden Bu Kadar Önemlidir?
Aynı kolon kanseri tanısına sahip iki hastanın tedavisi tamamen farklı olabilir. Bu nedenle:
- Doğru evreleme
- Doğru cerrahi
- Doğru patoloji değerlendirmesi
- Doğru onkolojik planlama
başarılı tedavinin temelini oluşturur.
Kolorektal Kanser Evreleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Evre 1 ne demektir?
Kanser bağırsak duvarı ile sınırlıdır.
Evre 2 ne demektir?
Kanser bağırsak duvarını aşmıştır ancak lenf nodlarına yayılmamıştır.
Evre 3 ne demektir?
Lenf nodu tutulumu vardır.
Evre 4 ne demektir?
Karaciğer, akciğer veya diğer organlara metastaz vardır.
Evre 4 hastalarda tedavi mümkün müdür?
Evet. Günümüzde birçok tedavi seçeneği bulunmaktadır.
