Kolorektal Kanser Tedavisi

Kolorektal kanser tedavisi son 20 yılda büyük değişim göstermiştir. Günümüzde tedavi yalnızca tümörün çıkarılmasından ibaret değildir. Cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve bazı hastalarda metastaz cerrahisi birlikte değerlendirilmektedir.

Her hastanın tedavi planı;

• Kanserin evresine
• Tümörün kolon veya rektumda yerleşimine
• Moleküler özelliklerine
• Hastanın yaşına
• Genel sağlık durumuna

göre kişiselleştirilir. Bu nedenle günümüzde en başarılı sonuçlar multidisipliner yaklaşım ile elde edilmektedir.

Kolorektal Kanser Tedavisinde Temel Yaklaşım Nedir?

Kolorektal kanser tedavisinde ilk hedef hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasıdır. Tedavi planı oluşturulurken şu sorulara cevap aranır:

• Kanser hangi evrede?
• Tümör kolon mu yoksa rektumda mı?
• Lenf bezlerine yayılım var mı?
• Karaciğer veya akciğer metastazı var mı?
• Moleküler özellikleri nelerdir?

Bu değerlendirmeler sonucunda kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.

Erken Evre Kolorektal Kanser

Evre 1 ve Evre 2 hastalarda cerrahi tedavi temel tedavidir.

Evre 3 Kolorektal Kanser

Evre 3 hastalarda cerrahi tedaviye ek olarak kemoterapi gündeme gelir.

Evre 4 Kolorektal Kanser

Evre 4 hastalarda kişiye özel yaklaşım gerekir. Bu süreçte:

• Kemoterapi
• Hedefe yönelik tedaviler
• İmmünoterapi
• Metastaz cerrahisi
• Bazı hastalarda HIPEC

kombine şekilde uygulanabilir.

Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı

Modern kanser tedavisinde kararlar tek bir doktor tarafından verilmez. Kolorektal kanser hastaları ideal olarak multidisipliner tümör konseyinde değerlendirilmelidir.

Bu ekipte:

• Genel cerrah
• Cerrahi onkolog
• Tıbbi onkolog
• Radyasyon onkoloğu
• Radyolog
• Patolog
• Gerektiğinde genetik uzmanı

yer alır. Amaç her hasta için en doğru tedavi sıralamasını belirlemektir.

Cerrahi Tedavi

Kolorektal kanser tedavisinin temelini cerrahi tedavi oluşturur. Ameliyatın amacı:

• Tümörü tamamen çıkarmak
• Temiz cerrahi sınırlar elde etmek
• Bölgesel lenf bezlerini çıkarmak
• Hastalığın evresini doğru belirlemek

olarak özetlenebilir. Onkolojik cerrahide amaç yalnızca görülen tümörü çıkarmak değildir. Kanserin yayılabileceği lenfatik alanların da uygun şekilde çıkarılması gerekir.

Laparoskopik Kolon Kanseri Cerrahisi

Günümüzde birçok kolon kanseri ameliyatı laparoskopik cerrahi yöntemiyle yapılabilmektedir. Bu yöntemde ameliyat karın duvarına açılan birkaç küçük kesi aracılığıyla gerçekleştirilir.

Avantajları:

• Daha az ağrı
• Daha küçük yara izi
• Daha hızlı iyileşme
• Daha kısa hastane yatışı
• Daha düşük yara enfeksiyonu riski

Bilimsel çalışmalar laparoskopik cerrahinin uygun hastalarda açık cerrahi ile benzer onkolojik sonuçlar sağladığını göstermiştir.

Robotik Kolorektal Cerrahi

Robotik kolorektal cerrahi özellikle rektum kanserlerinde önemli avantajlar sağlayabilmektedir.

Robotik sistem:

• Üç boyutlu görüntü sağlar
• Daha hassas hareket imkânı sunar
• Dar pelvis içerisinde çalışmayı kolaylaştırır

Özellikle:

• Alt rektum tümörleri
• Erkek hastalar
• Obez hastalar

için yararlı olabilir. Ancak robotik cerrahi her hasta için gerekli değildir. Başarıyı belirleyen en önemli unsur kullanılan teknoloji değil, cerrahın deneyimidir.

Açık Kolorektal Cerrahi

Kapalı ve robotik tekniklerin gelişmesine rağmen bazı hastalarda açık kolorektal cerrahi en doğru ve güvenli seçenek olabilir.

Hangi Durumlarda Açık Cerrahi Tercih Edilebilir?

Büyük Tümörler

İleri derecede büyümüş tümörlerde açık cerrahi daha güvenli olabilir.

Komşu Organ Tutulumu

Tümör;

• Mesane
• İnce bağırsak
• Karın duvarı
• Rahim
• Yumurtalıklar

gibi organlara yayılmışsa geniş rezeksiyon gerekebilir.

Acil Durumlar

Bazı hastalar ilk kez:

• Bağırsak tıkanıklığı
• Bağırsak delinmesi
• Şiddetli kanama

ile başvurabilir. Bu durumlarda acil açık cerrahi gerekebilir.

Yaygın Karın İçi Yapışıklıklar

Önceki ameliyatlara bağlı yoğun yapışıklıklar laparoskopik cerrahiyi zorlaştırabilir. Açık cerrahinin bazı dezavantajları bulunmasına rağmen bazı hastalarda en güvenli ve en etkili tedavi yöntemidir.

Radyoterapi Ne Zaman Kullanılır?

Kolon Kanserinde

Kolon kanserinde radyoterapi rutin olarak kullanılmaz. Ancak:

• Karın duvarına yayılım
• Komşu organ tutulumu
• Tam çıkarılamayan tümörler

gibi özel durumlarda düşünülebilir.

Rektum Kanserinde

Radyoterapi rektum kanseri tedavisinin temel bileşenlerinden biridir. Özellikle:

• T3 tümörler
• T4 tümörler
• Lenf nodu pozitif hastalar

ameliyat öncesi radyoterapi veya kemoradyoterapiden fayda görebilir.

Neoadjuvan Tedavi Nedir?

Bazı hastalarda tedavi ameliyatla başlamaz. Önce:

• Radyoterapi
• Kemoterapi
• Kemoradyoterapi

uygulanabilir. Buna neoadjuvan tedavi adı verilir.

Amaç:

• Tümörü küçültmek
• Cerrahi başarıyı artırmak
• Sfinkter koruyucu cerrahi olasılığını yükseltmek

olarak özetlenebilir.

Total Neoadjuvan Tedavi

Son yıllarda rektum kanseri tedavisinde önemli gelişmelerden biri Total Neoadjuvan Tedavi yani TNT yaklaşımıdır. Bu yöntemde kemoterapi ve radyoterapi ameliyat öncesinde uygulanır.

Amaç:

• Daha yüksek tam yanıt oranı
• Daha düşük metastaz riski
• Daha iyi lokal kontrol

sağlamaktır. Lokal ileri rektum kanserlerinde günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Watch and Wait Yaklaşımı

Bazı hastalarda kemoradyoterapi sonrasında tümör tamamen kaybolmuş gibi görünebilir. Seçilmiş vakalarda ameliyat yerine yakın takip düşünülebilir. Bu yaklaşım Watch and Wait olarak adlandırılır. Ancak her hasta için uygun değildir ve deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır.

Kemoterapi Ne Zaman Gerekir?

Kemoterapi her hastada gerekli değildir.

Evre 1

Genellikle gerekmez.

Evre 2

Yüksek riskli hastalarda düşünülebilir.

Evre 3

Standart tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evre 4

Tedavinin temel bileşenlerinden biridir.

Kemoterapinin amacı:

• Mikroskobik hastalığı yok etmek
• Nüks riskini azaltmak
• Metastatik hastalığı kontrol altına almak

olarak özetlenebilir.

Hedefe Yönelik Tedaviler

Kolorektal kanser tedavisinde tümörün genetik özellikleri giderek daha önemli hale gelmektedir. Özellikle:

• KRAS
• NRAS
• BRAF

analizleri tedavi planlamasında kullanılmaktadır. Bu sayede bazı hastalarda hedefe yönelik tedavilerden fayda sağlanabilmektedir.

İmmünoterapi

İmmünoterapi, bağışıklık sistemini aktive eden tedavilerdir. Özellikle MSI-High veya dMMR tümörlerde etkili olabilir.

Bazı hastalarda uzun süreli tam yanıtlar elde edilebilmektedir. Bu nedenle moleküler analiz günümüzde tedavi planlamasının vazgeçilmez bir parçasıdır.

Karaciğer Metastazı Olan Hastalarda Cerrahi Mümkün Müdür?

Evet. Geçmişte karaciğer metastazı bulunan hastalar ameliyat edilemez kabul edilirdi. Günümüzde ise uygun seçilmiş hastalarda:

• Primer tümör cerrahisi
• Karaciğer metastaz cerrahisi

başarıyla uygulanabilmektedir. Bazı hastalarda uzun dönem sağkalım ve hatta tam kür mümkün olabilmektedir.

Akciğer Metastazlarında Cerrahi Yapılabilir mi?

Bazı seçilmiş hastalarda evet. Özellikle:

• Sınırlı sayıda metastaz
• Kontrol altındaki primer tümör
• Uygun akciğer fonksiyonu

varlığında metastaz cerrahisi düşünülebilir.

Peritoneal Metastazlar ve HIPEC

Kolorektal kanser bazı hastalarda karın zarına yayılabilir. Bu durum peritoneal metastaz veya peritoneal karsinomatozis olarak adlandırılır.

Uygun seçilmiş hastalarda sitoredüktif cerrahi ve HIPEC yani Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi uygulanabilir.

Bu yöntemde görünür tümörler çıkarıldıktan sonra karın içerisine ısıtılmış kemoterapi verilir. Her hasta için uygun değildir ve dikkatli hasta seçimi gerekir.

Tedavi Sonrası Takip

Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli takip büyük önem taşır.

Takipte:

• Fizik muayene
• CEA ölçümü
• Kolonoskopi
• BT incelemeleri

kullanılabilir. Amaç olası nüksleri erken dönemde tespit etmektir.

Kolorektal Kanser Tedavisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular